Wat is zingeving nou eigenlijk?

Met zingeving kan je vele kanten op. Wie de literatuur bestudeert komt verschillende ‘definities’ tegen. Zin kan gaan over wat we leuk en lekker vinden, zin kan gaan over doelen, motivatie en bedoeling, zin kan gaan over het ervaren van iets hogers en heiligs en bijna altijd gaat het erover dat we ons als mens van betekenis willen voelen. Zelf hanteer ik als uitleg van het woord zingeving vaak ‘plezier, voldoening en betekenis ervaren’.

Meerten ter Borg, godsdienstsocioloog, hanteert als definitie van zingeving ‘het plaatsen van dingen in een zodanig kader dat men er raad mee weet’ (uit: Zineconomie). Deze uitspraak heeft mij een poos bezig gehouden. Welke dingen? Welk kader? Hoezo er raad mee weten?

In de loop der tijd ben ik hem steeds beter gaan begrijpen. Het is een mooie definitie omdat er gezamenlijkheid en veranderlijkheid in zit. Hieronder doe ik een poging om mijn uitleg van de definitie van Ter Borg te geven.

Als mens vergelijken we wie we zijn, wat we meemaken en wat we hebben, met de wereld om ons heen. Als we belangrijk vinden wat de meeste mensen belangrijk vinden, als we doen wat anderen ook als nuttig ervaren, als de dingen gaan zoals we verwachten, als we hebben wat anderen ook zouden kunnen of willen hebben, dan voelen we ons begrepen en op onze plek. Dan is ons leven zinnig. It makes sense. We maken met elkaar (de kaders voor) zin door waar we aandacht aan besteden en door wat we belangrijk vinden.

In de loop der tijd verandert wat we zinvol vinden. Toen iedereen nog naar de kerk ging, gaf het lid zijn van een kerkgemeenschap houvast en zin aan het leven. Tegenwoordig lijkt het wel of vooral dat wat we hébben onze zin bepaalt. Consumptie is een kader voor zingeving geworden. Het mooie is dat mensen het leuk vinden om vaste kaders een beetje op te rekken, zegt Ter Borg. We willen graag nét een beetje anders (unieker) zijn dan anderen. Als wat we anders doen aanslaat, gaan meer mensen meedoen en zo verschuiven we met elkaar de kaders waarbinnen we het leven als zinvol ervaren.

Daarmee is dus gezegd dat als we de wereld willen veranderen, we mensen nodig hebben die het net een beetje anders gaan doen, die een ander geluid laten horen. Bijvoorbeeld een succesvolle baan opgeven voor een baan waarin we ons meer van betekenis voelen, of in een kleiner huis gaan wonen dan ons salaris toestaat, of tegen onze baas zeggen dat we komend jaar niet meer zó hard gaan werken. Er is moed voor nodig om buiten vaste kaders te treden en misschien voelt onze stap eerst niet zo zinvol (anderen zullen ons dat zeker vertellen), maar als je weet dat je daarmee een wereld met een nieuwe zin aan het uitvinden bent geeft dat wellicht de energie om vol te houden.

Heidi Jansen